Η μαντική τέχνη στην Αρχαία Ελλάδα, άρθρο του Κων. Δ. Αρβανίτη

Η αρχαιοελληνική σοφία κάτω από το πρίσμα των σύγχρονων επιστημών

Tου Κων. Δ. Αρβανίτη, Διδάκτορα Καρδιολογίας Παν. Αθηνών

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Πολλά πράγματα για την αρχαία Ελλάδα τα διδαχτήκαμε σαν μύθους. Δηλαδή σαν παραμυθάκια που τα πίστευαν ή τα έλεγαν οι αρχαίοι Ελληνες, για να περνά η ώρα τους,  όταν δεν έκαναν πολέμους… Πολλά από αυτά σήμερα ξέρουμε ότι δεν ήταν παραμύθια, αλλά αυτή η γνώση δεν έχει περάσει ακόμη στα σχολεία, γιατί δεν έχει καν περάσει ακόμη ούτε στα πανεπιστήμια, για να την μάθουν οι δάσκαλοι, οι φιλόλογοι ή οι ιστορικοί. Ετσι όλοι αυτοί συνεχίζουν να διδάσκουν στους μαθητές, πράγματα που έχουν καταρριφθεί προ πολλού.

ΜΑΝΤΕΙΟ ΤΩΝ ΔΕΛΦΩΝ
Σήμερα θα πιάσουμε το Μαντείο των Δελφών. Το πιο σημαντικό από όλα τα αρχαιοελληνικά μαντεία. Ποιός δεν θυμάται από το σχολείο ότι “η ιέρεια του μαντείου, η Πυθία, όταν έπρεπε να δώσει ένα χρησμό σε κάποιον πιστό, καθόταν πάνω σε έναν ιερό τρίποδα και μασούσε φύλλα δάφνης, ενώ κάτω από τον τρίποδα έκαιγαν άλλα φύλλα δάφνης,  αυτή με τους καπνούς ζαλιζόταν και έλεγε ακατάληπτα λόγια, και μετά οι ιερείς τα έβαζαν σε μία σειρά που να βγαίνει νόημα και έδιναν τον χρησμό στον ενδιαφερόμενο”.

Πρόκειται για παραμύθι, που έχει προ καιρού καταρριφθεί!!

ΦΩΤΟ 1. Τα δύο γεωλογικά ρήγματα (λευκές γραμμές) όπως διασταυρώνονται κάτω από το άδυτο του Μαντείου
ΦΩΤΟ 1. Τα δύο γεωλογικά ρήγματα (λευκές γραμμές) όπως διασταυρώνονται κάτω από το άδυτο του Μαντείου

 

ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ
Σήμερα γνωρίζουμε ότι τα μαντεία, όπως άλλωστε ΟΛΑ τα σημαντικά ιερά, δεν τα έχτιζαν οπουδήποτε, αλλά σε προσεκτικά επιλεγμένες τοποθεσίες.
Το 1996 μία επιστημονική ομάδα από τους J. Ηale (αρχαιολόγος), J. de Βoer (γεωλόγος), J. Chantοn (χημικός), R. Spiller (τοξικολόγος) διαπίστωσαν τα εξής εκπληκτικά ευρήματα:

1. Ακριβώς κάτω από το άδυτο του ιερού, διασταυρώνονται δύο γεωλογικά ρήγματα:
– των Δελφών (κατεύθυνση Ανατολής -> Δύσης)
– της Κερνάς, από την αρχαία πηγή (κατεύθυνση ΒΔ -> ΝΑ).

2. Η διασταύρωση των δύο ρηγμάτων είχε σαν συνέπειες:
– την αυξημένη τεκτονική δραστηριότητα, (που θέρμαινε  τα πετρώματα που είναι ασβεστολιθικά και εξαέρωνε  κάποια χημικά συστατικά τους), και
– μεγάλα κενά ανάμεσα στα πετρώματα, που επέτρεπαν σε διάφορα χημικά συστατικά με μορφή αερίων να αναδύονταν μέσα στο άδυτο, όπου χρησμοδοτούσε η Πυθία!

3. Η ανάλυση των υδάτων της αρχαίας πηγής Κερνάς, έδειξε αυξημένη περιεκτικότητα σε αιθυλένιο, αιθάνιο και μεθάνιο. Το πρώτο, το αιθυλένιο έχει ευχάριστη οσμή (και ο Πλούταρχος αναφέρει ευχάριστη οσμή, των αερίων που ανέπνεε η Πυθία…). Το αιθυλένιο, αλλά και τα άλλα δύο αέρια, σε μικρές ποσότητες προκαλούν κατάσταση έκστασης, σαν αυτή που περιγράφουν  οι αρχαίες πηγές ότι καταλάμβανε την Πυθία.  (Σε μεγάλη ποσότητα φέρνουν λιποθυμία.)

Το εκπληκτικότερο συμπέρασμα που προέκυψε είναι ότι το Δελφικό Ιερατείο ΓΝΩΡΙΖΕ ότι κάτω από το Μαντείο διασταυρώνονταν 2 γεωλογικά ρήγματα, για αυτό φρόντισε το άδυτο να κατασκευαστεί 3-4 μέτρα ΒΑΘΥΤΕΡΑ από το δάπεδο του υπόλοιπου Μαντείου, για να είναι  σε άμεση επαφή με την συμβολή των 2 ρηγμάτων!!

ΦΩΤΟ 2. Σχηματική παράσταση της σύστασης και υφής των πετρωμάτων κάτω από το Μαντείο.
ΦΩΤΟ 2. Σχηματική παράσταση της σύστασης και υφής των πετρωμάτων κάτω από το Μαντείο.

 

ΚΑΙ ΤΙ ΜΑΣ ΝΟΙΑΖΕΙ ΕΜΑΣ;
Το θέμα αν τελείωνε εδώ, θα ήταν από μόνο του ήδη πολύ ενδιαφέρον. Όμως έχει και ακόμη πιο ενδαφέρουσα γενίκευση: Την ίδια σωτήρια χρονιά 1996, δύο άλλοι επιστήμονες  οι Μ. Ηiggins (αρχαιολόγος) και ο γιός R. Ηiggins (γεωλόγος) δημοσίευσαν τα ευρήματα των ερευνών τους στο έργο τους  “Geοlοgical Cοmpaniοn tο Greece and the Αegian”,  όπου αποδεικνύουν ότι ΟΛΑ τα Απολλώνεια Μαντεία  (και όχι μόνο των Δελφών) είχαν τα άδυτά τους χτισμένα πάνω σε γεωλογικά ρήγματα, από όπου πάντα αναδύονταν παραισθησιογόνα αέρια!

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
1. Λύθηκε το μυστήριο, με ποιό τρόπο ερχόταν σε έκσταση η κάθε Πυθία και χρησμοδοτούσε.
2. Διαπιστώθηκε ότι οι αρχαίοι Ελληνες γνώριζαν επακριβώς  πού ήταν τα γεωλογικά ρήγματα και τι ιδιότητες είχαν αυτά!

ΠΩΣ το γνώριζαν;
Αυτό είναι ένα άλλο μυστήριο που πρέπει να λυθεί… Σίγουρα όμως οι αρχαίοι Ελληνες δεν ήταν κάποιοι τύποι ξυπόλυτοι με χλαμύδα, που όλη μέρα φιλοσοφούσαν,  όταν δεν έκαναν πολέμους…
Η επιστήμη και η τεχνολογία στην Αρχαία Ελλάδα ήταν  πολύ πιο ανεπτυγμένες από όσα διδαχτήκαμε στο σχολείο. Εχουν μάλλον υποτιμηθεί και από ότι όλα δείχνουν, μας περιμένουν ακόμη πολλές εκπλήξεις…